دبیرخانه تجاری سازی گیاهان دارویی و معطر

تاریخچه گیاهان دارویی در ایران

کشور ایران با مساحتی در حدود ۱٫۶۴۸ میلیون کیلومترمربع، بخش بزرگی از فلات ایران را تشکیل می‌دهد. وجود رشته‌ کوه البرز و زاگرس در غرب و جنوب‌ غرب و دشت‌های وسیع محصور در بین این رشته‌کوه‌ها و باز بودن این دشت‌ها به سمت مشرق و وجود دریای عمان و خلیج‌فارس در جنوب و دریای خزر در شمال، شرایط اقلیمی و زمین‌شناختی خاصی را از ارتفاع ۲۸ متر زیر سطح دریای آزاد در سواحل خزر، تا حدود ۵۶۱۰ متر بالای سطح دریای آزاد در قله دماوند به وجود آورده که نتیجه آن تشکیل انواع زیادی از زیستگاه‌های کوچک و بزرگ است. علاوه بر این، وضعیت جغرافیایی و طبیعی ایران موجب شده است که این منطقه به‌ منزله چهارراهی بین مناطق بیوجغرافیایی اصلی جهان به‌ شمار رود، بنابراین به‌طور قابل‌ ملاحظه‌ای تحت تأثیر عناصر زیستی این مناطق قرار گیرد. این عوامل سبب شده است که ایران دارای تنوع اقلیمی و به‌ تبع آن تنوع زیستی گسترده‌ای گردد و به‌‌عنوان یکی از خاستگاه‌ های مهم گونه ‏های زیستی به‏ ویژه در حوزه کشاورزی محسوب شود. در ایران حدود ۸۰۰۰ گونه، زیر گونه، واریته و یا دورگه وجود دارد. شمار گیاهان انحصاری ایران ۱۷۲۷ گونه است. تنوع زیستی گنجینه‌ای گران‌ بها در دست بشر و در خدمت نیازهای او است. این ذخایر متنوع به‌ طور مستقیم در تأمین بسیاری از نیازهای بشر ازجمله غذا، دارو، سرپناه و مواد صنعتی نقش اساسی دارد. این موجودات متنوع از سوی دیگر، خدمات زیست‌ محیطی غیرمستقیم بسیار متنوعی ارائه می‌دهند، مانند: چرخه‏ های پالایش آب و هوا، ایجاد اکوسیستم‏ های طبیعی، تولید و حفظ خاک‌ های حاصلخیز، جذب آلاینده‏ ها، تجزیه مواد زائد و همچنین جلوگیری از وقوع سیل. جهان امروز، جهان تولید، صادرات، ارزش افزوده و جهـان برتـرین هـای اقتصـادی است. در ایـن میـان، در برخـی کشورهای در حال توسعه از جمله ایران مزیت نسبی بخش کشـاورزی بـیش از سـایر بخشهای اقتصادی است. زیربخشهایی از این بخش به واسطه شـرایط آب و هـوایی و برخی دیگر از مزیتها مانند نیروی کار ارزان، وجود نهاده های اولیه در داخـل، وجـود دانش بومی ارزشمند از جایگاه ارزنده ای برخـوردار اسـت. صـنعت گیاهـان دارویـی از جمله این زیربخشها میباشد.حجم تجارت جهانی گیاهـان دارویـی بـیش از ۱۰۰ میلیـارد دلار و بـرای سـال ۲۰۵۰ رقم ۵ تریلیون دلار پیش بینی گردیده است. حدود ۲۵ درصد از بازار دارویـی جهـان به ارزش تقریبی ۲۵۰ میلیارد دلار به داروهای مشتق شده از گیاهان اختصـاص یافتـه است. سهم کشور ایران از این بازار بسیار پایین است. شهرستان نهاوند با چند ده هزار هکتار مراتع و منابع طبیعی و ۲۲ هزار هکتار جنگل و آب و هوایی معتدل کوهستانی و سراب و چشمه‌های جوشان می‌تواند به یکی از قطب‌های تولید گیاهان دارویی در کشور ایجاد شود. منابع ژنتیکی که اجزای سازنده حیات و سیستم‌‌ های زیستی هستند از مهمترین و کلیدی‌‌ ترین ذخایر هر کشوری محسوب می‌‌شوند که امروزه ارزشمند‌‌تر از ذخایر معدنی مانند نفت و طلا تلقی می‌شوند. به‌ طوری‌که این منابع، پایه و اساس کلیه تولیدات بیولوژیک اعم از غذایی، کشاورزی، دارویی و بسیاری از لوازم زندگی و صنعتی می‌‌ باشند و موفقیت در افزایش این تولیدات بر بهره‌‌ برداری از این منابع استوار است. از این‌ رو حفاظت، صیانت و بهره‌برداری پایدار از این منابع که تضمین کننده حیات این کشور در حال و آینده است و انتقال آن به نسل‌‌های آینده از وظایف مهم ملی ماست.

 

معرفی چند نمونه از محصولات گیاهان دارویی: